عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )
844
مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )
توپ جديد در ايران مشهدى محمد جعفر خياطباشى تبريزى توپ مسلسل ، بابى « 1 » اسبابى ساخته ، خيلى كوچك مىباشد . شصت تير توپ خالى مىكند . يك نوع باروت از « اسپرت » قوهء گاز تعبيه كرده است كه خيلى خوب است . مىگويد يك من تبريز نه تومان تمام مىشود . اين اول تعبيهء توپ اختراع اين مملكت است . مىگويد توپهاى كهنه و غيره ايران را مىتوان از ته بريده ، توپ مسلسل ساخت . همچنين تفنگها را . در ماه رجب 1323 كه شاه از سفر فرنگ مراجعت كرد ، در انزلى خدمت شاه رسيد . ژاپون پس از آنكه ما بين روس و ژاپون اصلاح شد و ژاپونىها غرامت نقدى جنگ را به دولت روسيه بخشيدند اهالى مملكت ژاپون بر ضد دولت شورش كردند كه چرا غرامت جنگ را بخشيد و دست از جنگ كشيد ، با اينكه ماها همه نوع حاضريم كه از مال و جان در راه دولت و وطن بگذريم . پادشاه ژاپون كه بهر مصالح ، از غرامت جنگ گذشته [ بود ] مردم را نصيحت كرد ، قبول نكردند و در ماه سپتامبر 1905 [ ميلادى ] در توكيو شورش و بلواى عام شد و به عمارت دولتى ريختند و پانزده قراولخانه را خراب كردند . كرت « 2 » در ماه سپتامبر 1905 [ ميلادى ] در جزيرهء كرت جمعى از اشرار بر ضد مسلمانان شورش كردهاند و جمعى را مجروح و ده نفر را مقتول نمودهاند . قونسولهاى دول در منع آنها كوشش كردهاند كه اگر آرام نشدند به قوهء جبريه آنها را آرام نمايند . يمن مدت زمانى است كه در يمن شورش است و بر ضد دولت عثمانى اعراب ازدحام دارند . در ماه سپتامبر 1905 ما بين قشون عثمانى و شورشيان محاربه شد . جمعى از شورشيان دستگير و مقتول شدند .
--> ( 1 ) . يعنى نامبرده بدون وسيله اقدام به ساختن توپ نموده است . ( 2 ) . Crete متن : كريت .